Enerji etiketi, aynı kategorideki cihazları tek bakışta karşılaştırmanızı sağlayan en pratik araçtır. Türkiye'de klima ve kombilerdeki etiketler, Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlu ulusal mevzuata dayanır. Klimalar için AB'nin 626/2011 sayılı, kombiler dahil ortam ısıtıcıları için ise 811/2013 sayılı düzenlemesi esas alınır; klima etiketlemesi Türkiye'de 2013'te yayımlanan bir tebliğle iç hukuka aktarılmıştır.
Klima etiketi: hangi bilgi nerede?
- Soğutma bölümü: SEER değeri ve buna karşılık gelen enerji sınıfı, soğutma tasarım yükü (Pdesignc, kW) ve yıllık elektrik tüketimi (kWh/yıl).
- Isıtma bölümü: SCOP değeri ve sınıfı, ısıtma tasarım yükü (Pdesignh, kW) ve yıllık tüketim. Ortalama iklim değeri zorunludur; sıcak ve soğuk iklim değerleri isteğe bağlıdır ve etiketteki Avrupa haritasında renklerle gösterilir.
- Ses: İç ve dış ünitenin ses gücü düzeyi, dB(A) cinsinden.
SEER (mevsimsel enerji verimlilik oranı) ve SCOP (mevsimsel performans katsayısı), cihazın tek bir test noktasında değil, sezon boyunca değişen sıcaklık ve kısmi yük koşullarında ne kadar verimli çalıştığını gösterir. Değer büyüdükçe cihaz daha verimlidir.
Tablo: AB 626/2011'e göre split ve benzeri klimalar için sınıf eşikleri (alt sınır dahil, üst sınır hariç).
Yıllık tüketim rakamı nasıl hesaplanır?
Etiketteki yıllık tüketim standart bir kullanım varsayımına dayanır. Soğutmada cihazın yılda 350 saat tam yüke eşdeğer çalıştığı, ısıtmada ise ortalama iklimde 1.400 saat (soğuk iklimde 2.100 saat) çalıştığı kabul edilir. Soğutma için hesap şöyledir:
Yıllık tüketim (kWh) ≈ Pdesignc (kW) × 350 / SEER
Örneğin 3,5 kW tasarım yüklü ve SEER değeri 7,0 olan bir klima için: 3,5 × 350 / 7,0 = 175 kWh/yıl. Sıcak bir bölgede yaz boyunca uzun saatler çalışan bir klimanın gerçek tüketimi bundan çok daha yüksek olabilir. Bu nedenle etiket değerini, modelleri kendi aralarında karşılaştırmak için kullanın.
Kombi etiketi (ErP): ηs ve iki ayrı sınıf
"ErP" kısaltması, AB'nin enerjiyle ilgili ürünlere yönelik ekotasarım ve etiketleme mevzuatını anlatmak için kullanılır. Kombi etiketinde şunlar yer alır:
- Ortam ısıtma sınıfı (A+++ – D): Mevsimsel ortam ısıtma enerji verimliliğine (ηs, %) göre belirlenir.
- Sıcak su sınıfı (A+ – F) ve yük profili: M, L, XL, XXL gibi harfler, cihazın hangi büyüklükte sıcak su kullanımına göre test edildiğini gösterir. Sınıfları karşılaştırırken aynı yük profiline sahip ürünlere bakın.
- Nominal ısı çıkışı (kW) ve iç mekân ses gücü düzeyi (dB).
Doğal gazlı yoğuşmalı kombiler genellikle A sınıfında yer alır. A+ ve üzeri sınıflara çoğunlukla ısı pompalarıyla ya da yenilenebilir enerjiyle desteklenen sistemlerle ulaşılır. Kombi; oda termostatı ya da güneş kolektörü gibi bileşenlerle birlikte satıldığında sistemin tamamı için ayrıca bir paket etiketi düzenlenebilir.
Dikkat: Broşürlerde yoğuşmalı kombiler için %100'ün üzerinde verim değerleri görebilirsiniz. Bu değerler genellikle yakıtın alt ısıl değerine göre verilir. Etiketteki ηs ise üst ısıl değeri esas alan mevsimsel bir değerdir; bu yüzden ikisi doğrudan karşılaştırılamaz.
Ses seviyesini doğru yorumlamak
- Etiketteki değer ses gücü düzeyidir. Kataloglarda zaman zaman verilen "1 m mesafede ses basıncı" değeriyle doğrudan karşılaştırılamaz.
- Desibel logaritmik bir ölçektir. Yaklaşık 3 dB artış ses gücünün iki katına çıkması demektir; 10 dB artış ise kulak tarafından yaklaşık iki kat daha yüksek algılanır.
- Yatak odasında kullanılacak bir klima ya da balkona konacak bir dış ünite için ses değeri, enerji sınıfı kadar önemli olabilir.
Etiketi okurken 5 pratik ipucu
- Aynı kapasitedeki (kW) cihazları karşılaştırın; sınıf aynı olsa bile SEER/SCOP değerine bakın.
- Klimayı ısıtmada da kullanacaksanız SCOP'u ve ısıtma tasarım yükünü öne alın.
- Kombide ortam ısıtma ve sıcak su sınıflarını ayrı değerlendirin, yük profilini kontrol edin.
- Yıllık tüketimi kendi kullanım sürenize göre ölçekleyin.
- Etiket ve ürün bilgi föyündeki model kodunun, satın aldığınız iç ve dış ünite kombinasyonuyla aynı olduğundan emin olun.
Etiketlerde değişim gündemde
AB'de pek çok ürün grubunun etiketi sade A–G ölçeğine taşındı. Avrupa Komisyonu'nun ürün sayfasına göre klimalarda geçerli etiket hâlâ A+++ – D ölçeğini kullanıyor ve mevzuatın gözden geçirilmesi sürüyor. İleride yeni ölçeğe geçildiğinde aynı cihaz daha düşük bir harfle görünebilir; bu, cihazın kötüleştiği anlamına gelmez.
Kaynaklar
